Czarne okiennice zewnętrzne na jasnej fasadzie

Strona główna / Historia shuttersów

Historia shuttersów: od okien bez szyb do okiennic plantacyjnych

Okiennice są starsze niż szyby w oknach. Zobacz, jak przez osiem wieków drewniana osłona okna zmieniła się w dzisiejsze shuttersy z regulowanymi lamelami i skąd wzięła się nazwa plantation shutters.

Zobacz rodzaje shuttersów → Umów bezpłatny pomiar

(01) - W skrócie Odpowiedź w 3 zdaniach

Skąd się wzięły shuttersy?

Okiennice wewnętrzne powstały, zanim szkło okienne stało się tanie: przez większą część historii drewniana okiennica była najprostszym sposobem, żeby zamknąć okno przed zimnem, deszczem i wzrokiem z ulicy.

W XVIII wieku okiennice zyskały lamele, które wpuszczają powietrze i światło, a na południu Stanów Zjednoczonych lamelowe okiennice z drążkiem stały się tak typowe dla dużych domów, że do dziś nazywa się je plantation shutters.

Dzisiejsze shuttersy to ta sama idea w nowym wydaniu: panele na wymiar, z drewna lub wodoodpornego PVC, z lamelami od 63 do 114 mm, a nawet z napędem sterowanym pilotem.

Salon w kamienicy - shuttersy kremowe, lamele 89 mm, Warszawa

(02) - Oś czasu Osiem wieków okiennic

Jak zmieniały się okiennice wewnętrzne

Najważniejsze etapy w historii okiennic, opisane na podstawie źródeł konserwatorskich i architektonicznych. Pełną listę źródeł znajdziesz na dole strony.

Średniowiecze Przed szkłem

Okno bez szyby

W średniowiecznej Anglii większość okien nie miała szyb. Otwór zasłaniano płótnem nasączonym olejem, papierem, cienkimi płatkami rogu albo drewnianą okiennicą. Szkło trafiało tylko do najbogatszych budowli.

1245 Zamek Guildford

Okiennice w komnacie królowej

Jeden z najwcześniejszych opisanych przykładów to okiennice na zawiasach w komnacie królowej na zamku Guildford w Anglii. Średniowieczne okiennice robiono podobnie jak drzwi: z desek łączonych poprzecznymi listwami. W domach o konstrukcji szkieletowej stosowano też okiennice przesuwne w rowkach belek.

XVI-XVII w. Szkło dla zamożnych

Szkło wypiera okiennice

W epoce Tudorów szkło w oknach było oznaką zamożności. Gdy w XVII wieku stało się łatwiej dostępne, w wielu domach okiennice przestały być potrzebne. Wróciły pod koniec stulecia w nowej formie, jako panele z płycinami: zachowane przykłady pochodzą z lat 1681 i 1686.

1696-1851 Anglia

Podatek od okien

Przez 156 lat w Anglii obowiązywał podatek zależny od liczby okien. Część właścicieli zamurowywała okna, a duże przeszklenia długo pozostawały luksusem. Okiennica była prostszym i tańszym sposobem na kontrolę światła i ciepła.

XVIII w. Domy georgiańskie

Okiennice składane i pierwsze lamele

W domach georgiańskich okiennice wewnętrzne składano do ościeży, gdzie w dzień tworzyły ozdobne obudowy okna. W połowie XVIII wieku pojawiły się okiennice z lamelami, które wpuszczały powietrze i dawały prywatność. W 1766 roku w angielskim zanotowano słowo jalousie, z francuskiego „zazdrość”.

Koniec XVIII w. Południe USA

Narodziny plantation shutters

Na południu Stanów Zjednoczonych lamelowe okiennice z drążkiem do ustawiania lameli były powszechne już pod koniec XVIII wieku. Chroniły przed słońcem i upałem, a jednocześnie pozwalały na przewiew. Od dużych domów na plantacjach wzięła się nazwa plantation shutters.

XIX w. Kamienice

Regulowane lamele

W połowie XIX wieku rozpowszechniły się lamele regulowane, czyli rozwiązanie znane z dzisiejszych shuttersów. W kamienicach Nowego Jorku okiennice z lamelami montowano w pokojach od ulicy i składano do skrzynek w ościeżach. W epoce wiktoriańskiej modne stały się jednak ciężkie zasłony i okiennice zaczęły znikać z wnętrz.

XX-XXI w. Dziś

Powrót shuttersów

Okiennice wewnętrzne wróciły wraz z modą na klasyczną architekturę i z szukaniem prostych sposobów na ochronę przed słońcem i chłodem. Dziś wykonuje się je na wymiar, także do okien łukowych i trójkątnych, z drewna lub wodoodpornego PVC, z szerokimi lamelami i napędem elektrycznym.

(03) - Nazwy Skąd te słowa

Shutters, plantation shutters, żaluzje: skąd te nazwy?

Shutter

Okiennica po angielsku

Słowo shutter pochodzi od angielskiego czasownika to shut, czyli zamykać. W Polsce przyjęła się spolszczona forma shuttersy, a w katalogach często spotkasz też nazwę okiennice wewnętrzne.

Plantation shutters

Okiennice plantacyjne

Tak w krajach anglojęzycznych nazywa się okiennice wewnętrzne z szerokimi lamelami. Nazwa nawiązuje do domów na plantacjach południa USA. W Polsce częściej mówimy po prostu okiennice wewnętrzne albo shuttersy.

Jalousie

Żaluzja, czyli zazdrość

Francuskie jalousie znaczy zazdrość. Jedno z wyjaśnień mówi o osłonie, przez którą widać ulicę, a z ulicy nie widać mieszkańców. Od tego słowa pochodzi też polska żaluzja.

(04) - Ciekawostka Mit

Czy shuttersy wymyślono w starożytnej Grecji?

W internecie często powtarza się, że okiennice z lamelami powstały w starożytnej Grecji i miały lamele z marmuru. Szukaliśmy tej informacji w źródłach o historii architektury i nie znaleźliśmy dla niej potwierdzenia, dlatego traktujemy ją jako legendę.

Najstarsze dobrze opisane przykłady okiennic, do których dotarliśmy, pochodzą ze średniowiecznej Anglii. Jeśli znasz wiarygodne źródło o starszych okiennicach, napisz do nas, chętnie uzupełnimy tę stronę.

Gabinet z wysokimi oknami - shuttersy z naturalnego drewna, lamele 63 mm, Nowy Sącz

(05) - Dlaczego przetrwały Te same powody od wieków

Dlaczego okiennice przetrwały osiem wieków?

Materiały i mechanizmy się zmieniły, ale powody, dla których montujemy okiennice, są te same co setki lat temu.

Światło

Decydujesz, ile słońca wpada

Od średniowiecza okiennica pozwala zdecydować, ile światła wpada do pokoju. Lamele robią to płynnie: od półmroku po jasne wnętrze.

Jak działają okiennice →

Prywatność

Widzisz, a nie jesteś widziany

To idea ukryta w nazwie jalousie. Lamele ustawione krawędzią do góry zasłaniają widok z ulicy, a do pokoju nadal wpada światło.

Shuttersy dwupoziomowe →

Klimat

Mniej upału latem i chłodu zimą

Lamelowe okiennice na południu USA chroniły przed upałem, a w Anglii okiennice osłaniały okna przed zimnem. Zamknięte panele pomagają latem i zimą także dziś.

Shuttersy zimą →

(06) - Dziś Shuttersy w Rolbest

Salon z oknami szczytowymi - shuttersy antracytowe, lamele 89 mm, Nakło nad Notecią

Shuttersy dzisiaj: historia w nowym wydaniu

Dzisiejsze shuttersy zachowały to, co sprawdzało się od wieków: panele na zawiasach i lamele do regulowania światła. Zmieniło się wszystko, co wokół.

Na wymiar, do każdego okna

Każdy panel wykonujemy po pomiarze, także do okien łukowych, okrągłych, trójkątnych i na poddaszu. Więcej o tym na stronie nietypowe kształty.

Drewno i PVC

Obok drewna oferujemy shuttersy z PVC, które nie boją się wilgoci w łazience i kuchni. Porównanie materiałów znajdziesz w przewodniku po okiennicach wewnętrznych.

Lamele i sterowanie

Lamele mają szerokość 63, 76, 89 lub 114 mm, a obracasz je drążkiem, ukrytym mechanizmem albo napędem elektrycznym z pilotem lub aplikacją. Jak dobrać szerokość, wyjaśniamy w poradniku o szerokości lameli.

(07) - Pytania FAQ

Pytania o historię shuttersów

Masz inne pytanie? Zadzwoń: 517 662 141 albo zobacz wszystkie pytania i odpowiedzi.

Skąd wzięły się okiennice wewnętrzne?

Powstały, zanim szkło okienne stało się tanie. Drewniana okiennica zamykała okno przed zimnem, deszczem i wzrokiem z zewnątrz. Jeden z najwcześniej opisanych przykładów pochodzi z 1245 roku z zamku Guildford w Anglii.

Dlaczego mówi się plantation shutters?

To angielska nazwa okiennic wewnętrznych z szerokimi lamelami. Nawiązuje do dużych domów na południu Stanów Zjednoczonych, gdzie lamelowe okiennice z drążkiem były powszechne już pod koniec XVIII wieku.

Kiedy pojawiły się regulowane lamele?

Okiennice z lamelami pojawiły się w połowie XVIII wieku, a lamele regulowane, takie jak w dzisiejszych shuttersach, rozpowszechniły się w połowie XIX wieku.

Czy shuttersy pasują do zabytkowych wnętrz?

Tak. Okiennice wewnętrzne były typowym elementem domów georgiańskich i dziewiętnastowiecznych kamienic, dlatego dobrze wyglądają w starych budynkach. Pasują też do nowoczesnych wnętrz, zwłaszcza z szerokimi lamelami.